มีญาติโยมพุทธบริษัทถามเรื่องกรรมฐานก็ขอพูดตั้งแต่ต้น  ว่ากรรมฐานหมายถึงการทำสมาธิซึ่งสมาธิมีหลายขั้น

แต่ว่าสำหรับวันนี้ขอพูดเบื้องต้น มีความสำคัญคำว่าสมาธิแปลว่า ตั้งใจสมาธิจริงๆบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ที่พระพุทธเจ้าบอกว่าที่ตถาคตนำมาสอน ไม่ได้นำอย่างอื่นมาสอนทุกอย่างมีในโลกแล้ว แต่ก็นำมารวมสอนให้เกิดด้านกุศลนั้นเอง แต่ความจริงสมาธิทุกคนนะมีอยู่แล้ว ก็คำว่าสมาธิ แปลว่าความตั้งใจ ตั้งใจรับประทานอาหาร ตั้งใจทำงาน ตั้งใจพูด ตั้งใจทำอย่างใดอย่างหนึ่งก็ตาม เป็นสมาธิทั้งหมด แต่ว่าสมาธินั้นๆไม่อยู่ในด้านของกุศล ถ้าเป็นในด้านของอกุศลเขาเรียกว่า มิจฉาสมาธิ ถ้าทำมาในด้านกุศลเรียกว่า สัมมาสมาธิ คำว่าสมาธิของผ่านไป เดี๋ยวจะรำคาญ

ในขั้นต้นก็คือขณิกสมาธิ แปลว่าสมาธิเล็กน้อย คำว่าสมาธิเล็กน้อยนี้มีการทรงตัวไม่แน่นอนนัก การฝึกสมาธิอันดับแรกที่เราสอนกันมาทั้งหมด ให้ใช้อานาปานสติก่อน คำว่าอานาปานสติคือลมหายใจเข้าออก หายใจเข้าให้รู้ว่าหายใจเข้า หายใจออกก็ให้รู้ว่าหายใจออก หายใจเข้ายาวหรือสั้น หายใจออกยาวหรือสั้นก็ทราบ 

ถ้าจิตของบรรดาพุทธบริษัทญาติโยมทุกคน ยังรู้ลมหายใจเข้า ยังรู้ลมหายใจออก เวลานั้นไม่มีอารมณ์อื่นเข้ามาแทรก เวลานั้นเรียกว่าจิตเป็นสมาธิอานาปานสติ การสอนสมาธิในขั้นต้นที่ว่าขณิกสมาธิ ทรงไว้ไม่ได้นาน อย่างที่เราจะรู้ลมหายใจเข้า ลมหายใจออก หรือว่าภาวนาร่วมมันก็จะสามารถทรงตัวเล็กน้อย ครั้งละ 1 นาที บ้าง 2 นาทีบ้าง 3 นาทีเป็นอย่างมากอารมณ์ก็เคลื่อนไปสู่อารมณ์อื่น คิดเรื่องนอกจากคำภาวนานอกจากลมหายใจเข้าออกเผลอไป ถ้าเผลอไปสมาธิก็เคลื่อนไป ไนึกขึ้นมาได้เริ่มต้นใหม่เริ่มต้นใหม่ ตั้งต้นใหม่ก็ไม่ได้นานนักก็เคลื่อนไปอีก อย่างนี้เรียกว่าขณิกสมาธิ

บัดนี้ถ้าว่ากันถึงอานิสงส์ ถ้าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัททำสมาธิได้ไม่สูงกว่านี้ คือรู้ลมหายใจเข้าออกได้บ้างไม่นานนัก รู้คำภาวนาได้บ้างไม่นานนัก แต่ก็ทำบ่อยๆทำจนชิน แต่ก็ทรงไม่ได้นาน แต่ถ้าจะถามว่ามีอานิสงส์ตๅยแล้วไปอยู่ที่ไหน อารมณ์ของขณิกสมาธิเป็นเทวดา เป็นนางฟ้าได้ หรืออาจจะเป็นเทวดาชั้นพรหมเทวดา รุกขเทวดา เป็นได้แน่

รวมความได้ว่าญาติโยมพุทธบริษัททรงอารมณ์ได้แค่ขณิกสมาธิอย่างกับเรารู้ลมหายใจเข้าออกด้วย รู้คำภาวนาด้วย คำภาวนาที่ใช้กันจนชินและก็นิยมในการใช้ก็คือ พุทโธ ที่นี้ไม่บังคับ การภาวนานะญาติโยมนะ ใครทำยังไงคล่องใช้ได้หมด แต่ว่าที่เขาฝึกใหม่ๆในตอนแรกๆก็ใช้คำว่า พุทโธ คำว่าพุทโธ นี่ไม่ใช่กรรมฐานต่ำ เป็นคำถามที่สูงมาก พระพุทโธเป็นชื่อของพระพุทธเจ้าเขาเรียกพุทธานุสติกรรมฐาน ถ้ากำลังใจของพุทธบริษัททรงกำลังใจชินใน พุทโธ เวลาหายใจเข้านึกว่า พุท เวลาหายใจออกนึกว่า โธ แต่ว่าเวลาหายใจเข้าหายใจออกต้องทำแบบสบายๆนะ อย่าบังคับลมหายใจแต่มันคือลมหายใจเบาไปรู้เรื่องน้อยรู้น้อยบังคับให้หนักอันนี้ไม่ถูก ลมหายใจนี้ต้องปล่อยไปตามสภาวะของร่างกาย ร่างกายเขาพอใจถึงขนาดไหน สบายใจของร่างกาย หายใจเบาหรือหนักก็ตามปล่อย แต่เอาจิตเข้าไปรับทราบ ถ้าท่านชำนาญอานาปนสติและเจริญ พุทโธ ด้วย อย่างน้อยถ้าจะตๅย กำลังใจนึกถึงพระพุทธเจ้า คือบริกรรมพุทโธเท่านี้ ทุกคนไม่ได้ทำบาปมามากแสนมาก ถึงขั้นอนันตริยกรรม อย่างนี้ตายไปแล้วไม่ลงนรก

รับฟังพระธรรมเทศนา

พระราชพรหมยาน ( หลวงพ่อฤๅษีลิงดำ วัดท่าซุง )

เป็นอย่างไรกันบ้างครับ การตั้งใจภาวนาทำสมาธิ ซึ่งเป็นเรื่องง่าย ๆ ที่คนที่มีความตั้งใจจริงหลาย ๆท่าน สามารถรู้แจ้ง เห็นผลจริงได้เลยนะครับว่าอาการของสมาธินั้นเป็นอย่างไร อยากให้ทุกท่านที่ติดตาม ธรรมะ วัดป่า ตั้งใจทำสมาธิกันนะครับ สำหรับวันนี้ สวัสดีครับ

เรียบเรียงโดย :  โชคบุบผา

ติดตามรับฟังพระธรรมเทศนา ธรรมะ คำสอน

พ่อแม่ครูอาจารย์ ตลอด ๒๔ ชั่วโมง ได้ที่