ทุกข์เพราะดิ้นรน

ผู้ที่ท่านตั้งหน้าตั้งตาไปบำเพ็ญจริง ๆ ไม่มีแหละคำว่าสมบูรณ์ เราพูดอย่างยันเลยบอกไม่มี มีแต่เขียม ๆ ลดลง ๆ ที่จะพอมีรู้สึกจะมีก็น้อยมากนะ คือจิตมุ่งต่ออรรถต่อธรรมอย่างเดียว อะไรก็ตามเถอะถ้าความมุ่งมั่นของจิตได้จดจ้องลงตรงไหนแล้ว นั่นละเป็นกำลังใหญ่โตไม่มีอะไรจะมาเป็นอุปสรรคได้ง่าย ๆ ถ้ามุ่งมั่นต่อธรรม จะเป็นความทุกข์ความลำบากขนาดไหนก็ตาม มันไม่ได้อยู่กับความทุกข์ความลำบาก ท่านอยู่กับจุดที่มุ่งมั่นพุ่ง ๆ ทุกข์ยากลำบากท่านพอถูพอไถทั้งนั้นเพื่อจุดนั้น ๆ นี่เราพูดถึงฝ่ายดี ฝ่ายชั่วไม่ต้องพูดแหละ มันไม่เคยอ่อนตัวเรื่องความชั่ว มันดึงดูดหัวใจของสัตวโลกให้อ่อนลงตามมันตลอด ที่จะให้มันผ่อนสั้นผ่อนยาวนี้ไม่มีเลยเรื่องกิเลส ให้เท่าไรยิ่งเสริมให้มันมีกำลังมากขึ้น แล้วยิ่งหยาบ ๆ เรื่อย

ทุกข์เพราะดิ้นหาสิ่งภายนอก
หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

ธรรมะท่านมีความพอ มันผิดกันนะ สำหรับกิเลสแล้วไม่มีคำว่าพอ เหมือนเชื้อไฟเสริมไฟนั่นแหละ ไสเข้าไปซิส่งเปลวขึ้นจรดเมฆ คือได้เครื่องส่งเสริม ถ้าเราอยากได้อันนั้น ได้อันนั้นมาแล้วมันคืบเรื่อยนะ ได้อันนั้นมาแล้วพออย่างนี้ไม่มี ถ้าธรรมแล้วพอ ต้องการอย่างนั้น ๆ พอถึงนั้นแล้วพอ พอเป็นขั้น ๆ ไป เรียกว่าธรรม

ทุกข์เพราะดิ้นหาสิ่งภายนอก
หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

เราพูดถึงเรื่องอาหารของพระปฏิบัติ จิตท่านไม่ได้มาอยู่กับอาหารการกิน พอเยียวยา ๆ วันหนึ่งพอยังอัตภาพให้เป็นไปเพื่อธรรม ๆ อยู่อย่างนั้น เพราะฉะนั้นท่านจึงไม่เป็นกังวลกับอาหารการบริโภค สำหรับพ่อแม่ครูจารย์มั่นนี้ แหม เด่นเอามากในสมัยปัจจุบันไม่มีเลยนะ มีองค์เดียวนี้เท่านั้นที่เป็นคติตัวอย่างได้เป็นอย่างดีและดีเยี่ยม คือหลวงปู่มั่น การอยู่ด้วยความสงบสงัดนี้เป็นประจำมาเลย ตั้งแต่ท่านเริ่มบวชแล้วออกปฏิบัติ เป็นประจำ หาแต่ที่สงบสงัดในป่าในเขา ๆ ที่ลึก ๆ ลับ ๆ ที่อดอยากขาดแคลน นี้คือพ่อแม่ครูจารย์มั่น ไม่สนใจกับอะไร คือจิตของท่านมุ่งต่อธรรมตลอดเลย ไม่มีความกังวลกับใคร

ทุกข์เพราะดิ้นหาสิ่งภายนอก
หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

แม้แต่วัยแก่แล้วท่านยังไม่ถอย ยังชักจูงบรรดาลูกศิษย์ลูกหาตลอด คือชักจูงให้เป็นคติตัวอย่างต่อไปจนวาระสุดท้าย เรียกว่าชักจูง ตอนสุดท้ายชีวิตของท่านเราจะเห็นได้ไปบิณฑบาต ไปบิณฑ์หมู่บ้านไม่ได้ เข้าไปถึงตีนบ้านชายบ้านเขาหมดกำลังแล้วกลับมา คือพวกโยมที่ไปรอใส่บาตรท่านเขารออยู่ตลอดอย่างนี้ เขารอจดรอจ้อง ดูสภาพของท่านตลอด เช่น เขามารออยู่ตามทาง เผื่อท่านไปถึงไหนจะได้ใส่บาตรท่าน ถ้าท่านพอไปได้เขามาเรียงรายอยู่ตามทาง ท่านไม่รับท่านเข้าไป ถึงระยะไหนที่หมดกำลังแล้วท่านก็รับที่นั่นแล้วกลับมา แล้วพวกที่รออยู่ต้นทางทางนี้ก็ได้ใส่บาตรท่านทีหลังเขาด้วยซ้ำ พวกโน้นได้ใส่ก่อน เป็นอย่างนั้นเรื่อย เป็นระยะ ๆ นะ